Hávaði og hávaðamengun

Ráðstefna um hávaða í umhverfi barna, 1. apríl 2005

Um hljóð og hávaða

Hljóð og hávaði eru allstaðar í umhverfinu. Hávaði sem veldur ónæði og óþægindum telst vera hávaðamengun. Hávaðamengun er að miklu leyti til komin vegna athafna manna, svo sem iðnaðar, verslunar- og þjónustustarfsemi, tómstundaiðju fólks, ásamt umferð bifreiða og annarra vélknúinna ökutækja. Hávaði yfir ákveðnum mörkum er heilsuspillandi og getur valdið skemmdum á heyrn auk truflunar og margvíslegra sálrænna áhrifa sem valdið geta andlegri vanlíðan.

Ítarefni um hljóð og hávaða

Markmið reglugerðar 933/1999 um hávaða er að draga úr og koma í veg fyrir hávaða. Þar koma einnig fram almennar kröfur um hljóðstig, skyldur og réttindi almennings og rekstraraðila. Í reglugerð um hávaða og í reglugerð nr. 941/2002 um hollustuhætti er hávaði skilgreindur sem mengunar- og ónæðisvaldur sem bæði ber koma í veg fyrir og draga úr. Skylt er að haga allri háværri starfsemi og athöfnum þannig að ekki valdi ónæði.

Hávaði frá umferð

Hávaðamengun í Reykjavík er að lang mestu leyti tilkomin vegna umferðar bíla og annarra vélknúinna ökutækja. Hávaði frá iðnaði, verslun, þjónustu og íbúðabyggð er yfirleitt mun minni og í þeim tilfellum er um staðbundnari hávaðamengun að ræða.

Samkvæmt reiknilíkani og mælingum er hávaði yfir viðmiðunarmörkunum þar sem hann fer yfir 65dB(A) við umferðaræðar borgarinnar. Veittir eru styrkir til endurbóta á hljóðeinangrun húsnæðis við slíkar umferðargötur. Tekið skal fullt tillit til hljóðvistar við hönnun nýrra umferðarmannvirkja borgarinnar.

Í nýjum hverfum er lögð áhersla á að byggð verði í hæfilegri fjarlægð frá umferðaræðum til að uppfylla skilyrðum um hljóðstig frá umferð.

Í eldri hverfum eru einkum tvær aðferðir sem koma til greina við að uppfylla skilyrðum um hljóðstig frá umferð. Í fyrsta lagi með því að byggja hljóðskerma eða hljóðmanir milli götu og húsa. Þar sem því verður ekki komið við er stefnt að því að auka hljóðeinangrun húshliða, sem snúa að götu, einkum glugga og bæta þannig hljóðvist íbúa.

Hljóðvist í Reykjavík

Í júlí 1997 gaf Borgarverkfræðingurinn í Reykjavík út reglur um styrki vegna hljóð­vistar í Reykjavík. Þar er kveðið á um að íbúðir þar sem hljóðstig fer yfir 65 dB(A) skuli eiga rétt á styrk vegna úrbóta á hljóðeinangrun íbúðar­húsnæðis við umferðargötur.

Árlega auglýsir Reykjavíkurborg eftir umsóknum um styrki til hljóðeinangrandi aðgerða.

Á tölunum um styrki til hljóðeinangrunar í íbúðarhúsum má sjá að þó margir hafi fengið samþykkt að hljóðeinangra hjá sér sbr. fjármagnsúthlutun vegna samþykktra styrkja, kemur í ljós að ekki allir sem fá úthlutað hafa nýtt sér styrkinn.

Hávaði frá flugumferð

Í nágrenni flugvallarins í Reykjavík hefur verið komið fyrir 4 hljóðmælum til að meta hávaðamengun frá flugumferð við Reykjavíkurflugvöll. Tölur um dreifingu hávaða frá Reykjavíkurflugvelli eru enn ekki fyrirliggjandi.

Í nágrenni Keflavíkurflugvallar var mældur hávaði árið 1985 og 1997. Skýrslur sem lýsa mæliniðurstöðum eru til hjá Flugumferðarstjóra, Heilbrigðiseftirliti Suðurnesja og Umhverfisstofnun.

Annar hávaði

Hávaði frá umferð bifreiða, flugumferð og öðrum atvinnurekstri hafa hlotið mikla umfjöllun í þjóðfélaginu og um þessi atriði gilda sérstök reglur og staðlar. Í samfélagi manna eru þó ýmsar aðrar athafnir sem valda hávaða og óþægindum sem ýmist eru til reglur um eða ekki, þar má nefna:

- Hávaða frá skoteldum
- Hávaða frá hljómleikum og öðru skemmtanahaldi
- Hávaða frá nágrönnum (byggingarreglugerð og fjöleignahúsalög)
- Hávaða á vinnustöðum (á vegum Vinnueftirlit ríkisins)
- Áhrif hávaða á dýrahald (dýraverndarlög).

Nánari upplýsingar veitir Þór Tómasson í s. 591 2000

Tenglar:

• Vefsíða Vinnueftirlits ríkisins um hávaða á vinnustöðum
• Vefsíða Reykjavíkurborgar um hljóðvist
• Um hávaða frá atvinnustarfsemi, af vef Umhverfis- og Heilbrigðisstofu Reykjavíkur
• Ráðstefna um hávaða í umhverfi barna