Flug

Flugvél á flugiEinn þáttur í stefnu ESB í loftslagsmálum er að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá flugstarfsemi. Stefnt er að 3% samdrætti í losun koldíoxíðs (CO2) frá flugi árið 2012 og 5% samdrætti á viðskiptatímabilinu 2013-2020, miðað við losun á tímabilinu 2004-2006. Markmið þetta tekur jafnt til innanlandsflugs í ríkjum ESB og millilandaflugs milli ríkja ESB og þriðju ríkja, sem er athyglisvert í ljósi þess að Kýótó-bókunin gildir ekki um losun gróðurhúsalofttegunda frá alþjóðlegri flugstarfsemi. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur nýlega lagt til að fresta gildistöku ákvæða viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir hvað varðar kröfur um að flugrekendur skili losunarheimildum vegna losunar CO2 árið 2012 frá flugi til og frá EES ríkja til ríkja utan EES svæðisins.

Til að ná mætti ofangreindum markmiðum var flug fellt undir viðskiptakerfið með losunarheimildir frá 1. janúar 2012 með tilskipun 2008/101/EB. Frá og með þeim tíma er flugrekendum skylt að afla losunarheimilda vegna losunar koldíoxíðs sem fellur undir gildissvið viðskiptakerfisins. Nokkrar tegundir flugstarfsemi eru undanþegnar gildissviði tilskipunarinnar, m.a. tollgæslu- og löggæsluflug og leitar-, björgunar- og neyðarflug. Þá tekur tilskipunin ekki til flugstarfsemi sem er undir tilteknum mörkum hvað varðar þyngd loftfara, umfang starfsemi flugrekanda eða árlega losun koldíoxíðs. 

Tilskipun 2008/101/EB gerir ráð fyrir að fram til ársins 2020 verði 85% losunarheimilda í bandalaginu úthlutað endurgjaldslaust til flugrekenda en 15% boðnar upp. Hluta endurgjaldslausu heimildanna skal ráðstafað til flugrekenda sem hefja starfsemi eða auka starfsemi sína umtalsvert eftir að úthlutun er ákveðin fyrir viðkomandi tímabil.

Úthlutun losunarheimilda til flugrekenda byggist í ríkum mæli á einsleitni, áherslu á jöfn samkeppnisskilyrði flugrekenda og miðstýringu stofnana bandalagsins. Sameiginleg losunarmörk gilda fyrir bandalagið í heild en ekki fyrir hvert ríki um sig. Úthlutun til flugrekenda er samræmd í öllum ríkjum bandalagsins og byggist á svonefndu árangursviðmiði sem tekur mið af losun á hvern tonnkílómetra. Þannig er flugrekendum sem reka sparneytnar flugvélar ívilnað á kostnað þeirra sem losa hlutfallslega meira magn koldíoxíðs út í andrúmsloftið í starfsemi sinni. Stærstum hluta losunarheimilda í kerfinu verður úthlutað endurgjaldslaust til flugrekenda, eða 85%, en 15% verða seld á uppboði. Endurgjaldslaus úthlutun til einstakra flugrekenda ræðst af svokölluðu árangursviðmiði sem tekur mið af því hversu mikið koldíoxíð flugrekandi losar í samanburði við aðra flugrekendur í kerfinu. Losunarheimildum hefur þegar verið úthlutað til flugrekenda en áður en til úthlutunar kom, var víðtækra upplýsinga aflað um sögulega losun og hlutdeild einstakra flugrekenda í henni. Vegna þessa hófst vöktun á losun frá flugi 1. janúar 2010 í samræmi við vöktunaráætlanir sem flugrekendur höfðu skilað inn til lögbærra stjórnvalda í hverju ríki fyrir sig. 

Úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda

Umhverfisráðherra setti þann 9. desember 2011 reglugerð nr. 1131/2011, um úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til flugrekenda, og er hún í samræmi við ákvörðun Sameiginlegu EES-nefndarinnar frá 21. október 2011. Með reglugerðinni hefur verið ákveðið eitt árangursviðmið fyrir viðskiptatímabilið 2012 og annað fyrir viðskiptatímabilið 2013-2020. Á tímabilinu 2012 fá flugrekendur úthlutað 0,6797 losunarheimildum fyrir hverja 1000 tonnkílómetra, en fyrir tímabilið 2013-2020 fá flugrekendur úthlutað á hverju ári 0,6422 losunarheimildum fyrir hverja 1000 tonnkílómetra.

Níu flugrekendur, þar af tveir íslenskir, sóttu um endurgjaldslausar losunarheimildir til Umhverfisstofnunar. Byggt á ofangreindum árangursviðmiðum og vottuðum upplýsingum frá flugrekendum um fjölda tonnkílómetra í starfsemi þeirra árið 2010 hefur Umhverfisstofnun reiknað úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til flugrekenda í viðskiptakerfi ESB fyrir viðskiptatímabilið árið 2012 og fyrir hvert ár á viðskiptatímabilinu 2013-2020.

 Umhverfisstofnun úthlutaði losunarheimildum á reikning viðkomandi flugrekanda í skráningarkerfinu þann 28. febrúar 2012 og mun úthluta fyrir viðskiptatímabilið 2013 – 2020 fyrir 28. febrúar ár hvert. 

Sjóður fyrir nýja flugrekendur 

Af þeim 85% losunarheimilda í bandalaginu sem er úthlutað endurgjaldslaust til flugrekenda, verða 3% sett í sérstakan sjóð fyrir nýja flugrekendur eða flugrekendur. Á viðskiptatímabilinu 2013-2020 nær úthlutunin úr þeim sjóði til tímabilsins 1. Janúar 2017 til 31. desember 2020. Nýr þátttakandi í flugstarfsemi telst:

  • Flugrekandi sem hefur starfsemi að loknu vöktunarári yfirstandandi viðskiptatímabils (árið 2010)
  • Flugrekandi sem eykur fjölda tonnkílómetra í starfsemi sinni að meðaltali um meira en 18% á ári milli vöktunaráranna 2010 og 2014, að báðum árunum meðtöldum.

 Flugrekandi telst þó ekki nýr þátttakandi ef flugstarfsemi hans er að öllu eða einhverju leyti framhald á flugsarfsemi sem áður hefur verið á vegum annars flugrekanda. 

Nánar um úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda má finna í 18-20 gr. laga nr. 70/2012 um loftslagsmál.

Samkvæmt lögum nr. 70/2012 um loftslagsmál ber flugrekendum að vakta losun gróðurhúsalofttegunda frá starfsemi sinni í samræmi við vöktunaráætlun (eftirlitsáætlun) og skila árlega skýrslu um losunina til Umhverfisstofnunar. Slík skýrslugjöf er forsenda þess að unnt sé að ákvarða fjölda losunarheimilda sem rekstraraðili skal standa skil á vegna viðkomandi árs. Skýrslan skal vottuð af óháðum vottunaraðila. 

Flugrekendur skulu standa skil á eftirlitsáætlun (vöktunaráætlun) til lögbærra yfirvalda í umsjónarríki sínu (e. administering state) skv. tilskipun 2008/101/EB. Flugrekendur sem uppfæra eftirlitsáætlanir sínar skulu tilkynna lögbæru yfirvaldi sem fyrst um slíkar breytingar. Ef verulegar breytingar verða á aðferðafræði við vöktun (monitoring methodology) þarf viðkomandi flugrekandi að skila eftirlitsáætlunum að nýju til samþykktar hjá lögbæru yfirvaldi. Til verulegra breytinga á aðferðafræði teljast:

  • Breytingar á meðaltali árslosunar sem veldur því að flugrekanda er ekki lengur heimilt að nota aðferðarþrep 1 (e. tier 1) til að ákvarða eldsneytisnotkun.
  • Breytingar á fjölda flugferða eða árlegri heildarlosun sem leiðir til þess að flugrekandi telst ekki lengur smálosandi (small emitter) og er því ekki heimilt að notast við einfaldari eftirlitsaðferðir.
  • Verulegar breytingar á því hvaða tegund eldsneytis er notuð. 

Á viðskiptatímabilinu 2013 – 2020 ber flugrekendum að vakta losun og tonnkílómetra í samræmi við vöktunaráætlanir sem uppfylla kröfur reglugerðar 601/2012/ESB. Slíkum vöktunaráætlunum skal skila til Umhverfisstofnunar fyrir 28. september 2012. Umhverfisstofnun skal samþykkja áætlunina fyrir 31. desember 2012, þannig að flugrekandi geti hafið vöktun í samræmi við áætlunina 1. janúar 2013. Vöktunaráætlunum skal skilað á eyðublöðum sem Umhverfisstofnun lætur í té og er hægt að nálgast þau hér: 

Framkvæmdastjórn ESB hefur látið útbúa leiðbeinandi skjöl, til að auka skilning á reglugerð 601/2012/ESB og samræmingu á útfærslu hennar innan aðildarríkja.

Losunarskýrslum skal skila á eyðublöðum sem nálgast má hér: 

Vottun á skýrslum flugrekenda 

Samkvæmt lögum nr. 70/2012 um loftslagsmál skulu flugrekendur sem heyra undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) árlega skila vottaðri skýrslu um losun koldíoxíðs til Umhverfisstofnunar. Skýrslu vegna ársins 2012 skal skila fyrir 31. mars 2013. 

Skýrslur um losun koldíoxíðs skulu vottaðar af óháðum aðila sem hefur hlotið faggildingu sem vottunarstofa í viðskiptakerfinu. Vottun skal vera í samræmi við reglugerð 600/2012/ESB. Framkvæmdastjórn ESB hefur látið útbúa leiðbeinandi skjöl, til að auka skilning og samræmingu.

 Enn hefur engin vottunarstofa hlotið faggildingu á Íslandi, en flugrekendum er heimilt að nýta sér þjónustu vottunarstofa frá löndum Evrópska efnahagssvæðisins, að eftirtöldum skilyrðum uppfylltum: 

  1. Vottunarstofan hefur hlotið faggildingu til að sinna vottun fyrir flugrekendur í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir og sú faggilding stafar frá stofnun sem hefur staðist jafningjamat sem framkvæmt er af Evrópustofnun um samvinnu á sviði faggildinga (European Co-operation for Accreditation, EA). 
  2. Vottunarstofan starfar á ensku eða norðurlandamáli (öðru en finnsku). 
  3. Vottunarstofan er óháð viðkomandi flugrekanda. 

Umhverfisstofnun tekur ákvörðun um viðurkenningu erlendra vottunarstofa og birtir lista á heimasíðu sinni yfir þær vottunarstofur sem hafa verið viðurkenndar (sjá hér að neðan). Vottunarstofa sem óskar eftir að þjónusta flugrekendur undir umsjón Íslands skulu senda faggildingarskjal á ensku eða norðurlandamáli (öðru en finnsku) til Umhverfisstofnunar.

 Umhverfisstofnun getur í sérstökum tilfellum viðurkennt vottunarstofur þrátt fyrir að ofangreind skilyrði séu ekki fyrir hendi. 

Listi yfir faggilta vottunaraðila sem hafa verið viðurkenndir af Umhverfisstofnun til að votta skýrslur flugrekenda í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir 

British Standards Institution trading as BSI 

  • Beech House 
  • Breckland 
  • Linford Wood 
  • Milton Keynes
  •  MK14 6ES 
  • Contact: Mr Andrew Launn 
  • Tel: +44 (0)845 080 9000 
  • Email: Andrew.Launn@bsigroup.com 
  • Website: www.bsigroup.com 
  • Umboðsaðili á Íslandi: BSI á Íslandi 
  • Skúlagötu 19 
  • 101 Reykjavík 
  • Tel: +354 414 4444 

Complete Integrated Certification Services Ltd

  •  Queens Road
  •  Penkhull 
  • Stoke-on-Trent 
  • ST4 7LQ 
  • Contact: Mr Tim Watts 
  • Tel: +44 (0)1782 411008
  • Fax: +44 (0)1782 764363 
  • E-Mail: info@cicsglobal.com 
  • Website: www.cicsglobal.com 

Emissionshandelsgesellschaft 

  • Michael Pohlmann KG
  •  Bernard-Eyberg-Straße 81 
  • 51427 Bergisch Gladbach 
  • Germany 
  • Contact: Mr. Michael Pohlmann 
  • Tel: +49 (0)2204 96 37 15 
  • Fax: +49 (0)2204 96 37 14
  • E-Mail: m.pohlmann@emissiontra.de 
  • Website: http://www.emissiontra.de 

Guido Harling at ETS Verification GmbH 

  • Guido Harling 
  • Altstadtparkplatz 3 
  • 49545 Tecklenburg 
  • Germany 
  • Contact: Guido Harling 
  • Tel: +49 5482 5099 866
  • E-Mail: Guido.Harling@ETSVerification.com 
  • Website: http://www.ETSVerification.com

VerifAvia (UK) Ltd 

  • Suite 13399, 2nd Floor 
  • 145-157 St John Street 
  • London 
  • EC1V 4PY 
  • Contact: Mr Julien Dufour
  •  Tel: +33 665 697 489 
  • Fax: +33 183 621 618 
  • E-Mail: julien.dufour@verifavia.com
  •  Website: www.verifavia.com 

Verifier Services

  •  25 Drury Street
  •  Dublin 2
  •  Ireland 
  • Contact: Mr. Colm O´Connor
  •  Tel: +353 (1) 6727074
  • Fax: +353 (1) 6778025 
  • E-Mail: info@verifier.ie
  • Website: http://www.verifier.ie
31. desember 2009 - Flugrekendur skiluðu eftirlitsáætlun fyrir tonnkílómetra til Umhverfisstofnunar. 

20. apríl 2011 - Framkvæmdastjórnin birti lista yfir flugrekendur, sem stunduðu flugstarfsemi sem getið er í viðauka I við tilskipun 2003/87/EB 1. janúar 2006 eða síðar, þar sem tilgreint er hvaða ríki telst umsjónarríki gagnvart hverjum flugrekanda. Sjá nánar. 

15. júní 2011 - Síðasti dagur fyrir flugrekendur undir umsjón Íslands, að skila losunarskýrslu fyrir árið 2010. 

30. júní 2011 - Umhverfisstofnun skilaði tonnkílómetra-skýrslum til Framkvæmdastjórnarinnar. 

20. júlí 2011 - Framkvæmdastjórnin birti tölur yfir sögulega losun flugs fyrir Evrópska Efnahagssvæðið (EES). Sögulega losunin er 221 420 279 tonn af CO2. Sögulega losunin er árleg meðaltalslosun frá flugstarfsemi sem féll undir kerfið á viðmiðunarárunum 2004-2006. Sjá nánar. 

26. september 2011 - Framkvæmdastjórnin birti árangursviðmið fyrir EES. Árangursviðmiðið er notað til að reikna út fjölda endurgjaldslausra heimilda fyrir hvern flugrekenda. Árangursviðmiðið fyrir árið 2012 er 0,6797 heimildir á hverja 1000 tonnkílómetra og 0,6422 heimildir fyrir hverja 1000 tonnkílómetra fyrir hvert ár á tímabilinu 2013-2020. Sjá nánar. 

30. nóvember 2011 - Síðast dagur fyrir flugrekendur til að skila tonnkílómetra-eftirlitsáætlun vegna aðildar Króatíu. Sjá nánar. 

26. desember 2011 - Umhverfisstofnun birtir niðurstöður útreikninga á fjölda endurgjaldslausra losunarheimilda til hvers flugrekenda.

1. janúar 2012 – Flugrekendur hefja vöktun vegna losunar á árinu 2012. 

28. febrúar 2012 - Fyrsta úthlutun Umhverfisstofnunar á losunarheimildum til flugrekenda. 

28. september 2012 – Skil á vöktunaráætlun (eftirlitsáætlun) fyrir viðskiptatímabilið 2013 – 2020. 

31. desember 2012 – Síðasti dagur fyrir Umhverfisstofnun að samþykkja vöktunaráætlanir (eftirlitsáætlanir) fyrir viðskiptatímabilið 2013 – 2020. 

1. janúar 2013 – Vöktun í samræmi við vöktunaráætlun fyrir viðskiptatímabilið 2013 – 2020 hefst. 

28. febrúar 2013 – Úthlutun Umhverfisstofnunar á losunarheimildum til flugrekenda.

 31. mars 2013 - Síðasti dagur flugrekenda til að skila staðfestri losunarskýrslu fyrir árið 2012. 

30. apríl 2013 - Síðasti dagur flugrekenda til að gera upp losunarheimildir sínar fyrir CO2 losun árið 2012. 

30. júní 2013 - Síðasti dagur flugrekenda til að gera að skila skýrslu um úrbætur á vöktunaráætlunum í samræmi við athugasemdir vottunaraðila. 

Mikilvægar dagssetningar fyrir nýja flugrekendur/aukna starfsemi 

31. ágúst 2013 – Nýir flugrekendur skila vöktunaráætlun. 

1. janúar 2014 – 31. desember 2014 – Nýir flugrekendur vakta í samræmi við samþykkta vöktunaráætlun. 

30. júní 2015 – Síðasti dagur fyrir flugrekendur að skila t-km skýrslu (umsókn um endurgjaldslausar losunarheimildir). 

30. september 2016 - Umhverfisstofnun reiknar úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til nýrra flugrekenda. 

28. febrúar 2017-2020 – Umhverfisstofnun úthlutar endurgjaldslausum losunarheimildum til nýrra flugrekenda.

Eftirlit í samræmi við kröfur

Eftirlit í samræmi við kröfur

Eftirlit með mengandi starfsemi fór í gegnum athugun IMPEL samtakanna.
Meira