Dynjandi í Arnarfirði

Dynjandi er í botni Arnarfjarðar innan landamerkja Ísafjarðabæjar.  Mörk Náttúruvættisins eru frá odda Meðalness upp í fjallseggjar og með fjallsbrúnum umhverfis voginn og Dynjandisdal allt að mörkum jarðarinnar Dynjanda í Urðarhlíð og með þeim til sjávar.

Stærð náttúruvættisins er 644,9 ha.

Náttúruminjar

Dynjandi er í Dynjandisá sem á upptök sín á Dynjandisheiði í Eyjavatni og rennur til sjávar í Dynjandisvog. Sérstaða Dynjanda er hversu formfagur fossinn er þar sem hann steypist fram  af fjallsbrún í um 100 m falli eftir hörðu blágrýtislagi. Fossinn er um 30 m breiður efst og 60 m neðst.   Neðan Dynjanda eru 7 fossar, Hæstuhjallafoss (Úðafoss), Strompgljúfrafoss (Strompur), Göngumannafoss, Hrísvaðsfoss og Kvíslarfoss, en neðstir eru Hundafoss og Bæjarfoss (Sjóarfoss).
Gróðurfar á svæðinu einkennist af lyngbrekkum og graslendi. Mest af flatlendinu er gamalt tún og  graslendi, en brekkurnar  grónar grasi og lyngi neðst en mosa og lyngi ofar í bland við fjalldrapa. Í einstaka votlendisblettum vex m.a. klófífa og mýrarstör.  Á svæðinu finnast einnig sóldögg og þríhyrnuburkni sem eru sjaldgæfar plöntur á landsvísu.

Menningaminjar

Óvíða er vatnaniður meiri en við Dynjanda. Berast drunurnar langar leiðir og ber fossinn nafn með rentu. Í sóknarlýsingu Rafnseyrarkirkjusóknar 1839  er sagt að bærinn Dynjandi taki „nafn af stórum fjallfossi árinnar, sem rennur hjá bænum“. Er þá eflaust átt við að hann steypist ofan af fjallsbrún.
Bærinn Dynjandi stóð í nánd við ós árinnar þar sem sést í rústir, en síðustu ábúendur fluttu þaðan 1951. Dynjandi var fornfrægt  stórbýli  og bjuggu þar þekktir bændur og sveitahöfðingjar. Þekktastir eru feðgarnir Ebenezer Jónsson og Vagn Ebenezersson sem bjuggu á Dynjanda á 19. öld. Báðir þóttu þeir göldróttir og fóru af þeim ýmsar sögur. Ein sagan af Vagni segir að hann hafi fengið sendingu frá stúlku í Arnarfirði, sem taldi hann hafa svikið sig í ástum. Vakti hún upp nýdauða kerlingu og magnaði gegn honum. Snemma morguns kom kerling að Dynjanda og barði að dyrum. Vagn gekk út og gat fyrirkomið draugnum með særingum og galdraþulum í dýi einu skammt frá bænum. Kerlingardraugurinn hafði þó áður komið við í hesthúsinu og  drepið þrjú hross.
Ofan við túnið á Dynjanda, skammt frá ánni er lítil upphlaðin laug sem var með 25-30° heitu vatni. Hún var líklega notuð í fyrri tíð til þvotta eða sem setlaug.