Fuglar

Myndin sýnir veiðimann draga mið á tvær gæsirÖllum íslenskum ríkisborgurum sem hafa aflað sér veiðikorts eru heimilar fuglaveiðar í almenningum utan landareigna lögbýla enda geti enginn sannað eignarrétt sinn til þeirra. Landeigendum einum eru heimilar fuglaveiðar og ráðstöfunarréttur þeirra á landareign sinni. Á sumum friðlýstum svæðum eru fuglaveiðar óheimilar. Veiðikorthöfum er gert skylt að skila inn veiðiskýrslu til veiðistjóra á hverju ári.

Frá árinu 1998 hefur landinu verið skipt upp í sex veiðisvæði (PDF 1.9 MB).

Erlendir ríkisborgarar, sem ekki hafa lögheimili hér á landi, geta fengið veiðikort sem gildir skemur en eitt ár og stundað veiðar á eignarlöndum með leyfi landeiganda að uppfylltum ákveðnum skilyrðum.

 

Þrjár gæsir standa saman á grasflötFrá og með 12. júní 2006 hefur blesgæs verið friðuð ótímabundið. Því er mikilvægt að kynna sér vel einkenni blesgæsarinnar til þess að geta greint hana frá öðrum gæsum. Hér má nálgast bækling um friðunina á PDF formi.

Hrun í stofninum

Blesgæsarstofninn sem hefur viðdvöl á Íslandi á fartíma er fáliðaður og verpir mjög dreift á Vesturströnd Grænlands. Stofninn er því kenndur við Grænland. Á fáum árum hefur orðið hrun í stofninum og er orsök þess slakur varpárangur, sem veldur því að nýliðun er ekki nægileg til að standa undir afföllum vegna skotveiða. Stofninn taldi um 36.000 fugla á árunum 1998-99 en er nú líklega innan við 25.000 fuglar. Veiðarnar eru þar af leiðandi ósjálfbærar. Nákvæm orsök afkomubrestsins er óþekkt.

Dvöl blesgæsa á Íslandi

Blesgæs hefur viðkomu hér á landi á vorin frá apríl og fram í miðjan maí en á haustin frá fyrri hluta september og fram í byrjun nóvember. Á kortinu má sjá helstu viðkomustaði blesgæsa á Íslandi. Skotveiðimenn þurfa að sýna sérstaka aðgát á svæðum sem merkt eru með rauðu á kortinu.

Teikning af tveimur blesagæsum ungri og fullorðinni ásamt korti sem sýnir helstu viðkomustaði blesagæsa

Útbreiðsla

Útbreiðslusvæði blesgæsar á Íslandi er á Vesturlandi um Borgarfjarðahérað og um sunnanvert Snæfellsnes, til suðurs um Kjós og Hvalfjörð. Á Suðurlandi halda blesgæsir til á láglendi Árnes- og Rangárvallasýslu, undir Eyjafjöllum og í Mýrdal. Í Skaftafellssýslum í Meðallandi, Landbroti og á Síðu. Á öllum þessum svæðum þarf að gæta meiri varkárni við gæsaveiðar en í öðrum landshlutum er blesgæsin aðeins sjaldséður gestur. Sérstaklega ber að taka vara á veiðum í gæsanáttstöðum þar sem vitað er að blesgæsir safnast saman, en þar geta blesgæsir verið innan um grágæsir.

Teikning af heiðagæs, blesagæs og grágæs

Greining blesgæsa frá öðrum gæsum

Blesgæs er dekkst gráu gæsanna. Fullorðnar eru með svartar rákir og díla á kvið sem er stundum nánast alsvartur. Fætur eru rauðgulir og goggur gulbleikur. Hvít blesa er ofan goggrótar. Blesgæs er sjónarmun minni en grágæs og heiðagæs en hegðar sér svipað, er sneggri í uppflugi og sýnist liprari á flugi. Hún lendir með sveiflum og dýfum og kvakar hátt. Röddin er hærra stemmd en hjá öðrum gæsum og hún lætur meira í sér heyra.

Ungfugl að hausti vantar blesuna og svarta bletti á kvið. Hann er lítill, dökkur yfirlitum og goggur er daufari. Hann getur verið torgreindur frá öðrum gæsum en heldur sig innan um fullorðnar blesgæsir á haustin sem ætti að auðvelda greiningu. Greini skotveiðimenn eina eða fleiri blesgæsir í hóp er líklegt að allir fuglarnir í hópnum séu blesgæsir. Líklega eru ungar innan um fullorðnu fuglana. Ættu þeir því að leyfa þeim að njóta vafans og sleppa því að skjóta.

Hætta er á að ruglast á grágæs og ungri blesgæs. Unga blesgæs má hinsvegar auðveldlega þekkja á því að þær eru yfirleitt í fylgd með fullorðnum blesgæsum.

 Ljósmyndir: Daníel Bergmann Teikningar: Jón Baldur Hlíðberg. Kortagerð: Ragnhildur Freysteinsdóttir

 

 

Merki SKOTVÍS, Náttúrufræðistofnunar Íslands, Fuglavernd og Umhverfisstofnunar 

Stöðuskýrsla fyrir vatnasvæði Íslands

Stöðuskýrsla fyrir vatnasvæði Íslands

Miklu máli skiptir fyrir ímynd og umhverfisgæði að sýna fram á að ástand vatns sé gott.
Meira