Innbú

Húsgögn eins og stólar, borð og skápar eru framleidd úr mismunandi efnum s.s. timbri, áli, stáli, plasti eða öðru og geta innihaldið efni sem eru skaðleg fyrir umhverfið og heilsunu. Þessi efni geta gufað upp af húsgögnunum við notkun en einnig við framleiðslu og förgun.

Auk þess þarf mikið af hráefnum og auðlindum til að búa til hvern hlut fyrir sig. Við að búa til stól þarf námuvinnslu til að ná í málma, olíuvinnslu til að framleiða plastið og skógarhögg fyrir timbrið. Svo þarf að flytja efnið þangað sem það er unnið. Í verksmiðjunni eru síðan notuð ýmis konar efni til framleiðslunnar ásamt vatni, orku og eldsneyti. Húsgögn eru svo stundum galvaniseruð með nikkel eða krómi. Þau húsgögn sem eru úr plasti geta innihaldið ýmis konar íblöndunarefni og svo eru oft efni sett í textíl sem settur er á húsgögn s.s. eldtefjandi efni (Brominated flame retardants). Eftir framleiðslu er  stólnum er svo pakkað inn í t.d. pappír, plast, frauðplast og hann sendur á milli landa í skipi, flugvél, bíl og bíður í verslunarhúsnæði þar til hann er keyptur og færður heim. Þegar við erum svo orðin leið á stólnum eða hann ónýtur, er hann fluttur í förgun, mögulega enduvinnslu ef hægt er að flokka hann eða að hann endar á urðunarstað þar sem hann fær að brotna hægt og rólega niður.

Hér skiptir því miklu máli að við spyrjum okkur fyrst: þarf ég á þessu að halda? Ef svo er, þá verðum við að velja vörurnar sem við kaupum vel t.d. með hliðsjón af endingu og gæðum, vottun eða öðru. Að síðustu verðum við að nýta þá hluti sem við kaupum vel. 

Þegar við kaupum vörur er því gott að þekkja nokkur umhverfismerki sem veita okkur leiðbeiningar um hvaða kostur sé sá besti. Í húsgögnum er t.d. hægt að skoða vottanir eins og Svaninn og FSC (Forest Stewardship Council) en merkið gefur til kynna m.a. að viðurinn sem notaður er við framleiðsluna er ræktaður með hliðsjón af umhverfinu og framtíðinni (á sjálfbæran hátt). Fleiri og fleiri framleiðendur vinna í því að draga úr umhverfisáhrifum framleiðslu sinnar og því ættum við neytendur að geta spurt út í hvort húsgögnin séu umhverfisvottuð.

Nokkur góð ráð

  • Veldu umhverfismerkt húsgögn ef þau eru í boði, t.d. með Svaninum eða Evrópublóminu
  • Veldu trégarðhúsgögn með FSC merkinu en þar eru gerðar kröfur um að efniviðurinn komi úr skógi þar sem skógræktin tekur mið af sjálfbærri þróun.
  • Láttu lofta vel um ný innihúsgögn í nokkra daga af því að þau geta gefið frá sér skaðleg efni til að byrja með. Regluleg loftræsting er alltaf til bóta.
  • Forðastu húsgögn með gervileðri sem framleitt er úr PVC-plasti með mýkingarefnum úr þalötum. Athugið að vörum sem innihalda PVC skal skila til endurvinnslu.
  • Veldu húsgögn sem eru lökkuð með vatnsþynnanlegu lakki.
  • Reyndu að velja húsgögn úr gegnheilu efni, sérstaklega ef mikið mæðir á þeim, t.d. eldhússtólar og eldhúsborð.
  • Lengdu líftíma húsgagna með því að gefa eða selja gömul og heil húsgögn sem þú hefur ekki not fyrir lengur. 
Mynd sem fylgir - Rauði listinn

Rauði listinn

Veita þarf ákveðnum friðlýstum svæðum á Íslandi sérstaka athygli og aðhlynningu.
Meira