Raki og mygla

Í Evrópu er áætlað að of mikill raki sé í 10-50% (mismikið eftir löndum) af því húsnæði sem fólk býr, vinnur og leikur sér í. Of mikill raki veldur þungu lofti og saggalykt. Loft kólnar við raka veggi en það kallar á meiri upphitun með hærri hitakostnaði. Of mikill raki í húsnæði getur haft slæm áhrif á heilsu fólks. Þeir sem búa í húsnæði með raka og myglu eru í meiri hættu en aðrir að fá sjúkdómseinkenni og sýkingar í öndunarvegi, ofnæmiskvef og astma. Fólk er misviðkvæmt fyrir myglu og sumir hópar eru sérlega viðkvæmir. Sérstaklega þarf að halda raka og myglu frá börnum, eldra fólki, fólki með astma, exem og ofnæmi eða bælt ónæmiskerfi. Rannsóknir sýna að þeir sem búa í vel einangruðum húsum og vel loftræstum leita síður til læknis og leggjast síður inn á sjúkrahús vegna kvilla í öndunarfærum en þeir sem búa í röku húsnæði. 

Hér er að finna leiðbeiningar um raka og myglu, orsakir og hvað sé til ráða. 

Upplýsingar og leiðbeiningar:

Inniloft:

Raki og mygla:

Námskeið um raka og myglu 2008

Umhverfisstofnun hélt námskeið þann 24. október 2008 um innivist með áherslu á sveppa- og mygluskemmdir í húsnæði. Námskeiðið var einkum ætlað heilbrigðisfulltrúum en var að hluta til opið almenningi.

Fyrirlesari var Kjell Andersson yfirlæknir á umhverfis- og atvinnusjúkdómadeild Háskólasjúkrahússins í Örebro. Hann hefur mikla reynslu og gert margar rannsóknir á sviði innivistar, jafnframt hefur hann skrifað fjölda greina um efnið (sjá neðar). Kjell Andersson er vel þekktur og vinsæll fyrirlesari á sínu sviði.

Í fyrirlestrinum kom fram að þegar um sveppa- og mygluvandamál er að ræða í húsnæði, sem stafa af miklum raka og/eða leka, þá sé mikilvægast að byrja á að finna orsakir rakans og lagfæra skemmdirnar og þrífa burt myglu og sveppi. Kjell telur að yfirleitt sé óþarfi að leggja í kostnað vegna sýnatöku einkum þegar þekkingu skortir til að meta niðurstöðurnar. Peningunum sé betur varið í að koma í veg fyrir leka og raka og í viðgerðir á skemmdu húsnæði. 

Margar rannsóknir benda til að samband sé milli þess að búa/dvelja í rakaskemmdu húsnæði og vanheilsu. Það hafa einnig verið gerðar rannsóknir sem sýna fram á rekjanleg tengsl milli dvalar í rakaskemmdu húsnæði og óþæginda í augum og öndunarvegi. En reynslan sýnir að yfirleitt dregur verulega úr einkennum/óþægindum hjá íbúum eftir að gert hefur verið við húsnæðið og það þrifið. 

Margar tilgátur hafa verið settar fram um hvað það sé í rakaskemmdu húsnæði sem valdi vanlíðan og óþægindum t. d. efnaútgufun úr röku byggingarefni, niðurbrotsefni úr lími eða efni af örverufræðilegum uppruna. Í dag er ekki vitað hvaða einstök efni hafa mest áhrif. En fáar ef nokkrar vísbendingar eru um hvaða þættir í húsnæði hafi áhrif á ónæmiskerfið nema rykmaurar og pelsdýr.

Samkvæmt sænskum og finnskum rannsóknum virðist mygla vera veikir ofnæmisvakar (allergen) og aðeins um 2 % íbúa þessara landa hafa myndað mótefni gegn algengum og útbreiddum myglutegundum en til samanburðar hafa rúmlega 30% ofnæmi gegn pelsdýrum, rykmaur eða frjókornum. Þeir sem hafa ofnæmi gegn myglu hafa flestir einnig ofnæmi fyrir sterkari ofnæmisvökum svo sem köttum og grasi.