Flúoraðar gróðurhúsalofttegundir

  1. Hver má flytja inn vetnisflúorkolefni (HFC)?
    Aðeins þeir innflytjendur sem úthlutað hefur verið innflutningsheimildum skv. reglugerð 834/2010 mega flytja inn vetnisflúorkolefni (HFC).

  2. Hver ber ábyrgð á viðhaldi og viðgerðum kælikerfa sem innihalda F-gös?
    Ábyrgðin liggur hjá rekstraraðila kerfanna eða eiganda ef rekstraraðili er ekki fyrir hendi.
    Rekstraraðili er sá einstaklingur eða lögaðili sem ber raunverulega, tæknilega ábyrgð á búnaði/kerfum.

  3. Hvað eru flúoraðar gróðurhúsalofttegundir?
    Flúoraðar gróðurhúsalofttegundir (F-gös) eru manngerð efni sem framleidd eru til ýmissa nota í iðnaði. Mörg þeirra hafa afar háan hnatthlýnunarmátt (GWP) og eru því efnin virkar gróðurhúsalofttegundir og stuðla að hlýnun jarðar.
    Þegar ljóst varð að svokölluð klórflúorkolefni (CFC) og vetnisklórflúorkolefni (HCFC) sköðuðu ósonlagið í heiðhvolfinu var þeim efnum víða skipt út fyrir F-gös, til dæmis í kælikerfum. Það var þó ljóst frá upphafi að finna þyrfti umhverfisvænni lausnir til að nota til frambúðar.

  4. Hverjar eru nýjustu breytingar á reglum um F-gös?
    Margar og veigamiklar breytingar urðu á reglum um F-gös í lok árs 2018. Þær eru of margar til að tíunda í þessu svari en sem dæmi má nefna:
    • Kvóti á markaðssetningu vetnisflúorkolefna (HFC) (sjá nánar í svörum við öðrum spurningum)
    • Nýjar takmarkanir á notkun (t.a.m. verður bannað að nota nýja miðla með GWP > 2500 til að þjónusta kerfi sem innihalda F-gös sem nema 40 tonnum koldíoxíðjafngilda eða meira frá 2020)
    • Kælar og frystar til atvinnunota sem innihalda HFC-efni með háan hnatthlýnunarmátt eru bannaðir í áföngum

  5. Hvaða reglur gilda um sölu F-gasa?
    Innflytjendur og söluaðilar skulu halda skrá yfir allan innflutning og sölu flúoraðra gróðurhúsalofttegunda og vara sem innihalda slíkar lofttegundir hér á landi.
    Innflytjendur og söluaðilar skulu senda upplýsingar um innflutning og sölu hér á landi fyrir undan­gengið almanaksár til Umhverfisstofnunar fyrir 1. mars ár hvert.

     
  6. Hvernig fæ ég heimild til að flytja inn vetnisflúorkolefni (HFC)?
    Úthlutun innflutningsheimilda fyrir vetnisflúorkolefni (HFC) er með tvennum hætti sem hér segir:
    • 89% heimilda er úthlutað til aðila sem verið hafa á markaðnum árin á undan.
    • 11% heimilda er úthlutað til aðila sem sótt hafa um heimildir skv. 2. eða 3. mgr. 8. gr. b í reglugerð nr. 834/2010.
      Dæmi 1: Fyrirtæki A flutti inn vetnisflúorkolefni árin 2015 og 2017. Á þeim forsendum fær fyrirtækið innflutningsheimildir úr 89%-pottinum fyrir árið 2019 í samræmi við markaðshlutdeild á árunum 2015-2017. Að auki getur fyrirtækið sótt um viðbótarmagn úr 11%-pottinum skv. 3. mgr. 8. gr. b í reglugerð nr. 834/2010.
      Dæmi 2: Fyrirtæki B flutti ekki inn vetnisflúorkolefni á árabilinu 2015-2017. Fyrirtækið fær því engar heimildir úr 89%-pottinum fyrir árið 2019, en getur sótt um að fá heimildir úr 11%-pottinum skv. 2. mgr. 8. gr. b í reglugerð nr. 834/2010.

  7. Hvað þýða hugtökin hnatthlýnunarmáttur og koldíoxíðjafngildi?
    Hnatthlýnunarmáttur er geta gróðurhúsalofttegundar til að valda loftslagshlýnun saman­borið við mátt koldíoxíðs. Hnatthlýnunarmáttur efnis er reiknaður sem hlýnunarmáttur tiltekins massa af viðkomandi efni í 100 ár sem hlutfall af hlýnunarmætti sama massa af koldíoxíði á sama tíma.
    Koldíoxíðjafngildi er mælikvarði á magn gróðurhúsalofttegunda. Koldíoxíðjafngildi reiknast sem margfeldið af massa gróður­húsalofttegundanna og hnatthlýnunarmáttar þeirra. Mælieining koldíoxíðjafngildis er háð mæli­einingu massa gróðurhúsalofttegundanna sem notuð er við útreikninginn.

  8. Hvernig skila ég upplýsingum um innflutning F-gasa?
    Enn sem komið er fara skil á innflutningsgögnum fram með tölvupósti (eða bréfpósti). Innsendar upplýsingar skulu skýra með sannanlegum hætti frá magni og gerð allra innfluttra efna sem heyra undir reglugerð um flúoraðar gróðurhúsalofttegundir.

  9. Gilda sömu reglur um F-gös á Íslandi og í Evrópusambandinu?
    Nei, ekki nákvæmlega. Á Íslandi gilda aðrar reglur um framleiðslu og innflutning vetnisflúorkolefna en í ESB. Sjá nánar hér að neðan.
    Reglur um F-gös á Íslandi eru að flestu leyti mjög sambærilegar þeim sem gilda í ESB. Í reglugerð nr. 834/2010 um flúoraðar gróðurhúsalofttegundir, sem er í gildi hér á landi, eru innleidd ákvæði reglugerðar (ESB) nr. 517/2014, sem nú er í gildi innan Evrópusambandsins. Þetta þýðir til að mynda að reglur um notkun efnanna, lekaeftirlit með kerfum og bönn við markaðssetningu eru þær sömu á Íslandi og í ríkjum ESB.
    Ákveðnar greinar Evrópugerðarinnar eru ekki innleiddar hér á landi, en það eru greinar sem snúa að kvótasetningu á framleiðslu og innflutning vetnisflúorkolefna. Af tæknilegum ástæðum eru ákvæði um kvótasetningu landsbundin á Íslandi og ákvæði ESB því ekki innleidd hér. Nánar er rætt um kvótasetninguna og innflutning vetnisflúorkolefna í öðrum spurningum og svörum.

  10. Hvernig skal förgun F-gasa og búnaðar sem inniheldur þau háttað?
    F-gösum og búnaði sem inniheldur þau skal skilað til viðurkenndra móttökuaðila sem sjá um að umhverfisskaðlegum efnum sé komið í réttan farveg. Ef um er að ræða staðbundið kerfi þarf að fá þar til hæft starfsfólk frá þjónustuaðila kerfisins til þess að fjarlæga allan miðil af kerfinu áður en kælirásin er rofin.
     
  11. Hvernig farga ég kæliskápnum mínum?
    Kæli- og frystiskápar, frystikistur og annar sambærilegur búnaður getur innihaldið flúoraðar gróðurhúsalofttegundir eða ósoneyðandi efni í kælirásum sínum. Því er mikilvægt að kælirásin rofni ekki, t.a.m. við flutninga.
    Kælibúnaði á að skila til virðukennds móttökuaðila en ekki í gám fyrir brotajárn heldur sem heimilis-/raftæki (nákvæm flokkun getur verið háð viðkomandi móttökuaðila). Móttökuaðilinn mun sjá til þess að umhverfisskaðleg efni í kælirás tækjanna séu fjarlægð áður en tækinu sjálfu er fargað.