Umhverfistofnun - Logo

Útfösun HFC-efna

 

Vetnisflúorkolefni eða HFC-efni (e. hydrofluorocarbons, HFCs) eru útbreiddasta gerð F-gasa. Þau eru meðal annars mikið notuð sem kælimiðlar, en einnig sem þanefni (e. blowing agents) fyrir frauð, sem leysar og sem slökkvimiðlar.

Innflutningur HFC-efna og blandna sem innihalda þau er aðeins leyfilegur þeim sem úthlutað hefur verið sérstökum innflutningsheimildum en skipulögð útfösun HFC-efna er meðal þess sem horft er til í dag til að ná árangri í loftslagsmálum.

Ísland er ekki eitt í því að ráðast til aðgerða varðandi þessi efni - slíkum aðgerðum hefur verið hrundið af stað innan Evrópusambandsins og einnig hefur verið gerð breyting á Montrealbókuninni um efni sem valda rýrnun ósonlagsins sem skyldar aðila að henni til að draga úr neyslu vetnisflúorkolefna.

Hér að neðan er nánari umfjöllun um hvernig þessum málum er háttað hér á landi.

Hérlendar reglur ólíkar reglum ESB

Reglugerð nr. 1066/2019 um flúoraðar gróðurhúsalofttegundir innleiðir reglugerð Evrópusambandsins um flúoraðar gróðurhúsalofttegundir (reglugerð (ESB) nr. 517/2014 um flúoraðar gróðurhúsalofttegundir) með nokkrum aðlögunum. Markverðasta aðlögunin er sú að þær greinar gerðarinnar sem snúa að kvótakerfi til niðurfösunar HFC-efna eru ekki innleiddar hér á landi. Ísland er því ekki þátttakandi í kvótakerfi ESB heldur var sett á fót kvótakerfi hér á landi sem byggir á ákvæðum Montrealbókunarinnar.

Kvóti á markaðssetningu

Sem fyrr segir er innflutningur vetnisflúorkolefna nú einungis heimill þeim sem úthlutað hefur verið innlflutningsheimildum (sjá Innflutningur). Slíkum heimildum er úthlutað með tvennum hætti. Stærstur hluti þeirra heimilda sem úthlutað er ár hvert (89%) gengur til aðila sem staðið hafa að innflutningi árin á undan en afgangnum (11%) er úthlutað til þeirra sem sækja um innflutningsheimild í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar.

Magn heimilda sem úthluta má ár hvert má sjá í I. viðauka við reglugerð nr. 1066/2019 (sjá einnig í töflu 1 hér að neðan) og reikniaðferðirnar sem notaðar eru við úthlutun eru útlistaðar í II. viðauka og III. viðauka við sömu reglugerð.

Tafla 1: Áætlun niðurfösunar innflutnings á vetnisflúorkolefnum sem bundin er í reglugerð.
Þrep niðurfösunar Ár Hámarksmagn innfluttra vetnisflúorkolefna
Hlutfall af grunnlínu * Kílótonn koldíoxíðjafngilda
1. þrep 2019-23 90 % 243,9
2. þrep 2024-28 60 % 162,6
3. þrep 2029-33 30 % 81,3
4. þrep 2034-35 20 % 54,2
Lokastaða 2036- 15 % 40,6

* Grunnlínan sem miðað er við nemur 271 kílótonni koldíoxíðjafngilda.

 

Mynd 1: Grafið sýnir innflutning frá 2015 til 2019 ásamt kvótamörkum skv. reglugerð til ársins 2038.

Aðrar takmarkanir

Auk kvótakerfisins eru fyrir hendi ýmsar aðrar takmarkanir. Um nokkrar þeirra er fjallað á síðunum Áfyllingarbann og Takmarkanir á markaðssetningu.